Dit is het artikel waar deze blog uit is voortgekomen. In januari 2025 begon ik elke uitgave op te schrijven. Niet in een app — in een schriftje, met een pen, op het moment zelf. Drie maanden lang, elke koffie en elke boodschap.
Ik verwachtte dat ik zou ontdekken dat we te veel uitgaven aan boodschappen. Dat was niet zo. Wat ik ontdekte was iets anders, en het heeft de manier waarop ik naar geld kijk veranderd.
Waarom een schriftje en geen app
Ik heb het eerst met een app geprobeerd. Die koppelt aan je rekening en categoriseert automatisch. Handig, en precies daarom werkte het niet: als het automatisch gaat, kijk je er niet meer naar. Na drie weken had ik een prachtig overzicht dat ik nooit opende.
Het schriftje werkt omdat het onhandig is. Je moet iets doen op het moment van uitgeven, en dat moment is precies waar je aandacht moet zitten. Twee keer heb ik iets niet gekocht omdat ik geen zin had het op te schrijven. Dat is geen bijwerking, dat is het mechanisme.
Wat er niet klopte aan mijn schattingen
Voordat ik begon heb ik opgeschreven wat ik dacht dat we per maand uitgaven aan vijf posten. Na drie maanden vergeleek ik dat met de werkelijkheid:
- Boodschappen: geschat €480, werkelijk €511. Redelijk raak.
- Onderweg eten en drinken: geschat €40, werkelijk €127. Bijna drie keer zo veel.
- Kinderen (losse dingen, geen kleding): geschat €50, werkelijk €138.
- Abonnementen: geschat €35, werkelijk €71. Er liepen er twee die ik vergeten was.
- Auto (brandstof, parkeren, klein onderhoud): geschat €200, werkelijk €166. De enige die meeviel.
De grote ontdekking zit niet in één post. Het zit erin dat álle posten met veel kleine transacties fors onderschat werden, en de post met weinig grote transacties juist goed geschat was. Dat is het patroon: je onthoudt bedragen, niet frequenties. Twaalf keer €4 voelt als niets en is €48.
De €127 die ik niet zag
Die post "onderweg" bestond uit koffie, een broodje, een blikje, een keer een ijsje met de kinderen. Geen enkele uitgave was fout of onverstandig. Bij elkaar was het €127 per maand — meer dan €1.500 per jaar.
Ik heb die post niet naar nul gebracht en dat wilde ik ook niet. Hij staat nu rond de €60. Het verschil zit vrijwel volledig in één gewoonte: een thermosbeker meenemen op werkdagen.
Wat ik zou aanraden
Doe het drie maanden, niet één. De eerste maand is niet representatief: je gedraagt je anders omdat je meet. Vanaf maand twee zakt dat effect weg.
Categoriseer achteraf, niet vooraf. Schrijf gewoon op wat je uitgaf en waaraan. Ga je vooraf categorieën verzinnen, dan pers je alles in hokjes en mis je juist het patroon dat je zoekt.
Schrijf ook op wat je bijna kocht. Dat was achteraf het interessantste kolommetje. Er stonden dingen in van €200 die ik na een week niet meer wilde — de basis van de 30-dagenlijst.
Stop na drie maanden. Dit is geen levensstijl. Na drie maanden weet je wat je moest weten en wordt het een klus. Ik doe het nu één keer per jaar opnieuw, in januari, en dat is genoeg.