Dit stuk gaat niet over een bespaartip. Het gaat over het gesprek dat eronder ligt, en dat bij ons negen jaar is uitgesteld.
Wij praatten wel over geld, maar altijd achteraf en altijd naar aanleiding van iets: een rekening die hoger was dan verwacht, een aankoop die de ander niet had verwacht. Dat zijn geen gesprekken, dat zijn incidenten. Het echte gesprek — waar willen we heen, wat vinden we belangrijk, wat vinden we eng — hadden we nooit gevoerd.
Waarom het zo lang duurde
Achteraf denk ik om twee redenen. Ten eerste omdat we allebei aannamen dat de ander het anders zag, en dat het gesprek dus zou eindigen in ruzie. Ten tweede omdat ik me schaamde. Ik wist niet precies wat er maandelijks binnenkwam en uitging, en dat toegeven aan iemand met wie je al negen jaar een huis deelt voelde als falen.
Die schaamte is de grootste blokkade en het onzinnigste onderdeel. Toen ik het eenmaal zei, bleek zij het ook niet te weten.
Hoe we het uiteindelijk deden
Niet spontaan. We hebben het ingepland: zondagochtend, kinderen bij oma, koffie, geen telefoons. Een gesprek over geld dat spontaan begint, begint altijd op het slechtste moment — als er net een rekening op de mat ligt.
Niet over de cijfers, eerst. Dit was het beste advies dat ik ergens had opgepikt: begin niet met de spreadsheet. We hebben eerst allebei drie vragen op papier beantwoord, apart van elkaar, en toen voorgelezen:
- Waar maak ik me zorgen over als ik aan geld denk?
- Wat zou ik willen kunnen doen over vijf jaar?
- Welke uitgave van ons vind ik het meest waard, en welke het minst?
Bij die laatste vraag hadden we allebei een ander antwoord dan we van elkaar verwachtten. Ik dacht dat zij aan de vakantie hing; zij noemde die als eerste als "kan minder". Zij dacht dat ik aan de auto hing. Negen jaar aannames, in tien minuten weg.
Pas daarna de cijfers. We hebben de afschriften van drie maanden erbij gepakt en de vaste lasten op een A4 gezet. Dat was confronterend maar niet emotioneel meer, omdat we het al eens waren over wat we belangrijk vonden.
Wat ik zou overslaan
De budgetteringsapp die ik van tevoren had geïnstalleerd. Ik dacht dat het gesprek zou eindigen in een systeem. Het eindigde in twee afspraken op een geeltje, en dat is beter. De apps kwamen later wel — en zijn er inmiddels ook weer af.
Ook zou ik het woord "budget" vermijden. Dat woord betekent voor de een structuur en voor de ander verbod. Wij zeggen nu "het plan", en dat scheelt merkbaar.
Wat er veranderde
Praktisch: een gezamenlijke rekening voor de vaste lasten, ieder een eigen bedrag per maand waar de ander niets over zegt, en de drie spaarpotjes. Dat eigen bedrag is misschien wel het belangrijkste — het maakt van "mag ik dit kopen" een vraag die je niet meer hoeft te stellen.
Minder praktisch maar belangrijker: geld is bij ons van een onderwerp waar we omheen liepen een onderwerp geworden waar we het één keer per maand tien minuten over hebben. Aan de keukentafel, met de app erbij, zonder dat er iets aan de hand is.
Als je dit gesprek ook uitstelt: plan het in, kies een moment waarop er niets aan de hand is, en begin niet met de cijfers.