Er is geen enkele bijverdienste die kan concurreren met een structurele salarisverhoging. Een paar procent erbij werkt elk jaar door, telt mee in je vakantiegeld en in je pensioenopbouw, en kost je nul extra uren. En toch besteden de meeste mensen — ik ook — meer tijd aan het zoeken naar een zijklus dan aan dat ene gesprek.
Ik vind dat gesprek onaangenaam. Dit is wat het draaglijk maakte.
De voorbereiding is het hele verhaal
1. Verzamel bewijs, geen gevoel. Ik heb een half jaar lang in een bestandje bijgehouden wat ik afmaakte, wat het opleverde, en waar ik iets deed dat buiten mijn functie viel. Op het moment van het gesprek had ik zeven concrete punten. Dat is iets heel anders dan "ik vind dat ik hard werk".
2. Zoek uit wat de markt betaalt. Cao-schalen zijn vaak openbaar, en vacaturesites geven een indicatie voor vergelijkbare functies. Je hoeft dat getal niet als eis te gebruiken; het is er vooral om te weten of je vraag redelijk is. Als blijkt dat je goed zit, is dat ook informatie.
3. Bepaal je vraag én je ondergrens. Ik ging naar binnen met een percentage in mijn hoofd en met een bedrag waaronder ik niet wilde eindigen. Zonder die ondergrens zeg je ja tegen het eerste dat je hoort.
4. Kies het moment. Niet in de drukste week, niet vlak na slecht nieuws, en het liefst ruim voor de periode waarin de budgetten worden vastgesteld. Bij ons is dat het najaar; in het functioneringsgesprek in maart is het geld allang verdeeld.
Het gesprek zelf
Wat bij mij werkte was het gesprek splitsen in twee delen. Eerst een gesprek waarin ik vroeg: "Wat zou er moeten gebeuren om over een halfjaar een stap in mijn beloning te kunnen maken?" Dat is een vraag die niemand in het defensief drukt, en het antwoord is bruikbaar: je hoort precies waarop je beoordeeld wordt.
Een halfjaar later ging het tweede gesprek over de dingen uit dat antwoord die ik gedaan had. Dat was geen onderhandeling meer maar een afvinklijstje dat we samen hadden gemaakt.
De twee zinnen die hielpen
Na het noemen van je vraag: zwijgen. Dezelfde stilte als bij het bellen met de klantenservice. Ik heb de neiging het ongemak op te vullen door mijn eigen vraag af te zwakken. Dat is precies wat je niet moet doen.
En bij een nee: "Wat zou er anders moeten zijn om dit over zes maanden wel te kunnen doen?" Zo eindigt een nee niet in een dichte deur maar in een afspraak.
Wat het opleverde
Bij mij een verhoging van ruim vier procent, plus een toelage voor iets wat ik al deed maar wat niet in mijn functie stond. Bij elkaar scheelde dat aanzienlijk meer dan ik in datzelfde jaar met enquêtes en microklussen bij elkaar zou hebben gesprokkeld — en het werkt elk volgend jaar door.
Als het niet lukt
Dan weet je iets waardevols. Twee keer nee op een goed onderbouwd verzoek is informatie over je werkgever. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat je weg moet, maar het mag wel meewegen als er een keer iets anders langskomt.